مسئله ی آمین گفتن بین دو سوره و دست بسته نماز خواندن توسط اهل تسنن
اگر تنها ترین تنها شوم باز "خدا" هست او جانشین همه ی نداشتن هاست...دکتر علی شریعتی
بدعت "آمین" گفتن در نماز
از اختصاصات شیعه است كه لازم است پس از قرائت فاتحه ، « آمین » گفته نشود ، برخلاف مذاهب دیگر كه آن را سنت می دانند . ( 1 )
شیخ طوسی در « خلاف » گوید : گفتن آمین ، نماز را باطل می كند ، چه آهسته باشد چه بلند ، در آخر حمد باشد یا قبل از آن ، از سوی امام باشد یا مأموم در هر حال . ( 2 )
دلیل بر اینكه آمین نه جزء نماز است و نه امری مستحب است ، روایاتی است كه پیشتر(در باب تکتف) آوردیم ، در بحثِ دست روی دست نهادن كه كیفیتِ نماز پیامبر ( صلّی الله علیه وآله ) را بیان می كرد ، در تمام آن از این لفظ خالی بود .
كسی كه آمین را جایز می داند ، استدلال می كند كه آمین نسبت به دعای قبلی است ( اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِیمَ ) .
چند نكته گفتنی است :
اول : كسی كه سوره فاتحه می خواند ، به قصد تلاوت قرآن می خواند نه به قصد دعا . و مردم مأمورند این سوره را بخوانند .
دوم : بر فرض كه آمین نسبت به دعای قبلی باشد ، ولی بسیاری از نمازگزاران به خصوص غیرعرب ها هرگز به ذهنشان نمی رسد كه در آیات سوره فاتحه دعایی است كه به آن آمین بگویند .
ائمه اهل بیت ( علیهم السلام ) یكی از « ثقلین » اند كه از كتاب خدا جدا نیستند و آنان گفتن آمین را حرام و مبطل نماز دانسته اند .
آمین گفتن بعد از حمد را امامان شیعه جایز ندانستهاند و اهل سنت نیز آن را مستحب می دانند و در بین آنان نظر عدم جواز نیز وجود دارد و در کاری که مردد بین حرمت و مستحب است و ممکن است حرام باشد احتیاط این است که انجام نشود
محمد حلبی گوید : از امام صادق ( علیه السلام ) پرسیدم : وقتی از خواندن سوره حمد فارغ می شوم ، آمین بگویم ؟ فرمود : نه .(3)
به هر حال در مذاهب فقهی اهل سنت درباره گفتن آمین بعد از حمد نظرات گوناگونی وجود دارد. آنانی که گفتن آمین را مستحب می دانند به جهت روایتی از ابوهریره این گونه نظر می دهند. این روایت را شیعیان صحیح نمی دانند و در روایات امامان اهل بیت از گفتن آمین پس از پایان سوره حمد نهی شده است.
می دانیم که عبادات و چگونگی پرستش و ستایش حق تعالی از امور عادی و معمولی نیست که انسانها خود آنرا ایجاد و اختراع نمایند و هر طور بخواهند رفتار کنند. ما باید خدا را آن گونه که او خواسته است عبادت کنیم و اگر بخواهیم خدا را آن گونه که خودمان می خواهیم عبادت کنیم این دیگر عبادت حق تعالی نیست. آمین گفتن بعد از حمد را امامان شیعه جایز ندانستهاند و اهل سنت نیز آن را مستحب می دانند و در بین آنان نظر عدم جواز نیز وجود دارد و در کاری که مردد بین حرمت و مستحب است و ممکن است حرام باشد احتیاط این است که انجام نشود. (4)
4. برای اطلاع بیشتر ر.ک: 1 - الخلاف شیخ طوسی، 332/1 - انتشارات اسلامی. 2 - الفقه علی مذاهب الخمسه، محمد جواد مغنیه، ص 110.
چرا گفتن آمین بعد از حمد نماز را باطل می کند و چرا اهل سنت می گویند
الف) آمین گفتن بعد از خواندن حمد (بصورت عمد) موجب بطلان نماز است و علت آن این است که چیزی که جزء نماز نیست و دلیل ندارد د رنماز وارد کرده است، مثل حرف زدن عمدی که موجب بطلان نماز میشود.
ب) در مذاهب فقهی اهل سنت درباره گفتن آمین بعد از حمد نظرات گوناگونی وجود دارد. آنانی که گفتن آمین را مستحب میدانند به جهت روایتی از ابوهریره این گونه نظر میدهند. این روایت را شیعیان صحیح نمیدانند و در روایات امامان اهل بیت از گفتن آمین پس از پایان سوره حمد نهی شده است.
میدانیم که عبادات و چگونگی پرستش و ستایش حق تعالی از امور عادی و معمولی نیست که انسانها خود آنرا ایجاد و اختراع نمایند و هر طور بخواهند رفتار کنند. ما باید خدا را آن گونه که او خواسته است عبادت کنیم و اگر بخواهیم خدا را آن گونه که خودمان میخواهیم عبادت کنیم این دیگر عبادت حق تعالی نیست. آمین گفتن بعد از حمد را امامان شیعه جایز ندانستهاند و اهل سنت نیز آن را مستحب میدانند و در بین آنان نظر عدم جواز نیز وجود دارد و در کاری که مردد بین حرمت و مستحب است و ممکن است حرام باشد احتیاط این است که انجام نشود.
برای اطلاع بیشتر ر.ک:1 - الخلاف شیخ طوسی، 332/1 - انتشارات اسلامی.
2 - الفقه علی مذاهب الخمسه، محمد جواد مغنیه، ص 110.
چرا مسلمانان اهل سنّت هنگام نماز دستهای خود را به سینه میگذارند؟
آیا اشکالی دارد که بعد از خواندن حمد امام جماعت الحمدللَّه گفت ؟
علّت خاص وضو گرفتن برادران اهل سنّت چیست؟
مگر همه ما مسلمان نیستیم، چرا در وضو گرفتن فرق است؟
در روایات وارد شده است که دست روی دست گذاشتن (که در اصطلاح تکفیر یا تکتف خوانده میشود) عمل مجوسیان بوده که در موقع احترام به بزرگان خود دست راست را روی دست چپ قرار میدادند.(1)
هنگامی که اسیران عجم (ایرانیان) را نزد عمر بردند، اسیران به احترام او دستها را روی هم گذاشتند و بر سینهها قرار دادند. عمر گفت:این عمل برای چیست؟گفتند:ما عجمها هر گاه بخواهیم از شاهان خود احترام کنیم این گونه در مقابل آنها تواضع میکنیم. عمر از این رفتار خوشش آمد و دستور داد در نماز هم مقابل خداوند با دست بسته احترام کنند، غافل از این که این رفتار، رفتار مجوسیان و تشبیه به آنها شمرده میشود.(2)
از این رو ائمه از آن نهی کردهاند، چون این کار بدعت و نوآوری در دین است.
البته دست بسته نماز خواندن به نظر مذاهب چهار گانه اهل سنّت (مالکیها، حنفیها، حنبلیها و شافعیها) سنّت و مستحبّ است(3) و به نظر فقهای شیعه اگر کسی دست بسته نماز بخواند، نمازش باطل است.(4)
بعد از تمام شدن حمد در نماز جماعت و غیر نماز جماعت مستحب است انسان بگوید:الحمدللَّه ربّ العالمین.
امّا نحوه وضوی اهل سنّت، بر اساس برداشتی است که از ایه شریفه "فاغسلوا وجوهکم و ایدیکم الی المرافق؛ "بشویید صورتها و دستهایتان را تا مرفق" نمودهاند.
اهل سنّت دستهایشان را بر عکس شیعیان میشویند، ولی شیعه همین آیه را به نحو دیگر (به همان طریقی که وضو میگیرد) تبیین میکند. در این زمینه روایاتی نیز برای تأیید این شکل از وضو گرفتن وارد شده و بیان شده که وضوی پیامبر(ص) همین شکل بوده است. به عقیده شیعه آن شکل وضو گرفتن (وضوی اهل سنّت) صحیح نیست.
علّت فرقها بین شیعه و سنّی این است که اهل سنّت خود را از اهل بیت پیامبر (که آگاهی بیشتری به دستورها و رفتارها و اعمال پیامبر داشتند) جدا کردند و گفتند:کتاب خدا(قرآن) ما را کافی است و خود به تفسیر قرآن دست زدند. از این رو این گونه جداییها و فرقها به وجود آمد.
پی نوشتها:
1. وسائل الشیعه، ج 4، باب 15، روایت 3 و 2، ص 1264.
2. محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج 11، ص 19.
3. عبدالرحمن جزیری، الفقه علی المذاهب الاربعة، ج 1، ص 251.
4 . انتصار : ص144
5 . الخلاف ، ج 1 ، ص 333 .
6. وسائل الشیعه : ج4 ، باب 17 از ابواب قرائت نماز ، حدیث 3
7 برای اطلاع بیشتر ر.ک: 1 - الخلاف شیخ طوسی، 332/1 - انتشارات اسلامی. 2 - الفقه علی مذاهب الخمسه، محمد جواد مغنیه، ص 110.
8. توضیح المسائل مراجع، ج 1، سومین مبطلات نماز، ص 638.
الهي كفي بي عزا ان اكون لك عبدا و كفي بي فخرا ان تكون لي ربا انت كما احب فجعلني كما تحب